YDD, bir ürünün yaşam döngüsünün her aşamasındaki çevresel etkilerini mümkün olan en kapsamlı ve nesnel şekilde nicel olarak değerlendiren bilimsel bir yöntemdir. ISO 14040 ve ISO 14044 uluslararası standartlarına dayanır ve ADEME ile Avrupa Komisyonu gibi kamu otoriteleri tarafından tanınmaktadır.

YDD günümüzde bir ürünün çevresel performansının nesnel olarak değerlendirilmesinde referans yöntem olarak kullanılmaktadır. Üretim, taşıma, kullanım ve ömrün sonu gibi yaşam döngüsü aşamalarındaki en yüksek etki yaratan süreçleri belirler ve iyileştirme için öncelikli alanları ortaya koyar. Amaç, nicel verilere dayanarak en anlamlı iyileştirmeleri hedeflemek ve eko-tasarım yaklaşımının doğasında bulunan sınırlamaları dikkate alarak çevresel etkileri azaltmaktır.

YDD, tanınmış ve güvenilir bir yaklaşımdır. Ancak her bilimsel yöntem gibi belirli sınırlamalara sahiptir ve çevreye gerçek fayda sağlayan güvenilir sonuçlar elde edebilmek için yetkin uzmanlar tarafından yürütülmelidir.

ÇÜB, ISO 14025 kapsamında Tip III çevresel beyandır. Bir inşaat ürününe ilişkin YDD sonuçlarını içerir ve EN 15804+A2 metodolojik standardına uygun olarak hazırlanır.

ÇÜB’ler gönüllü beyanlardır ve Avrupa pazarının tamamında geçerlidir. Program operatörleri tarafından belirlenen kurallara tabi olarak yayımlanır. Avrupa Birliği’nde ülke sayısına yakın sayıda program bulunması, çevresel beyanların hazırlanmasını ve karşılaştırılmasını karmaşık hale getirebilmektedir.

Bu çerçevede 2024 yılında yayımlanan yeni Yapı Ürünleri Yönetmeliği (Regulation No. 2024/3110), Avrupa genelinde uygulamaların uyumlaştırılmasını hedeflemektedir. Bu kapsamda Performans ve Uygunluk Beyanı (DoPC), inşaat profesyonelleri için tek referans noktası işlevi görecektir.

Efectis, müşterilerine ÇÜB hazırlanması sürecinde destek sunmaktadır.

ÇSBF, Fransız pazarına özgü bir ÇÜB türüdür. EN 15804+A2 standardını açıklayan ulusal ek ile uyumlu olmalıdır ve aşağıdaki unsurları içerir:

• Sağlık ve konfor boyutlarına ilişkin ek gereklilikler

• Toplu, ürün grubu ve çok tesisli beyanlar için geçerlilik çerçevesi

• ÇSBF için belirlenmiş standart beyan formatı

ÇSBF, ürünün yaşam döngüsünün tüm aşamalarındaki çevresel ve sağlık özelliklerini kapsar:

A1 – Hammaddeler

A2 – Hammaddelerin taşınması

A3 – Üretim

A4 – Ürünün şantiyeye taşınması

A5 – Montaj

B1–B7 – Kullanım aşaması

C1–C4 – Ömrün sonu

ÇSBF’ler ayrıca Fransız RE2020 düzenlemelerine uygundur. Bu düzenlemeler, yapı ruhsatı başvurularında belirlenen karbon eşiklerinin (kg CO₂eq/m²/yıl) aşılmamasını zorunlu kılar. Bu eşikler, bina YDD’si temelinde ve ÇSBF sonuçlarına dayanılarak hesaplanır.

ÇSBF’lerin farklı türleri bulunmaktadır. Bazıları tek bir üretici tarafından belirli bir ürün veya ürün grubu için hazırlanır. Diğerleri birden fazla üretici tarafından üretilen “standart” ürünleri temsil eder veya belirli bir inşaat projesi için özel olarak hazırlanır. Tüm ÇSBF’ler kamuya açıktır ve INIES ulusal veri tabanında yayımlanır. Bilgilerin güncelliğini ve güvenilirliğini sağlamak amacıyla her 5 yılda bir güncellenmeleri gerekmektedir.

Efectis, müşterilerine bireysel, ürün grubu ve/veya çok tesisli ÇSBF hazırlık süreçlerinde destek vermektedir.

Ürün Çevresel Profili (ÜÇP), bir ürünün yaşam döngüsü boyunca çevresel etkilerini özetleyen bir ÇÜB türüdür. Elektrik, elektronik ve HVAC (ısıtma, havalandırma ve iklimlendirme) ekipmanları için kullanılmaktadır.

ÜÇP, her ürün ailesi için ayrı tanımlanan Ürün Kategori Kuralları (PCR) ve ilgili Özel Ürün Kuralları (PSR) çerçevesinde hazırlanır. Diğer inşaat ürünlerine ilişkin çevresel beyanlarda olduğu gibi ÜÇP’nin geçerlilik süresi 5 yıldır.

Tasarım ofisleri, mimarlar ve yükleniciler gibi yapı profesyonelleri için ÜÇP tarafından sağlanan veriler; analiz ve seçim süreçlerinin açık, karşılaştırılabilir ve güvenilir verilere dayanmasını sağlar. Böylece, binanın genel çevresel performansı doğrultusunda en uygun ekipmanın seçilmesine katkı sunar.

Alanında köklü bir kuruluş olan Efectis, 1989 yılından bu yana Avrupa düzenlemeleriyle yakından çalışmaktadır. Önce Avrupa Yapı Ürünleri Direktifi, ardından Yapı Ürünleri Yönetmelikleri (2011 ve 2024) kapsamında edindiği deneyimle, inşaat ürünleri alanında güçlü bir teknik uzmanlık geliştirmiştir.Efectis bugün, çevresel beyanların (ÇÜB / ÇSBF / ÜÇP) hazırlanmasına yönelik tüm destek taleplerini kapsamlı biçimde karşılayabilecek yetkinliğe sahiptir.

YDD ve çevresel beyanlar hakkında iletişim için:

florian.tournois@efectis.com

YDD hizmeti üç aşamadan oluşur:

1 – YDD çalışmasının yürütülmesi

Çalışma, ISO 14044 referans standardı ve EN 15804+A2 metodolojik standardı (gerektiğinde Fransız ulusal eki ile birlikte) doğrultusunda yürütülür ve dört ana aşamadan oluşur:

• Hedef ve kapsam tanımı: Çalışmanın çerçevesi belirlenir; beyan edilen/fonksiyonel birim, sistem sınırları ve dışlama kriterleri tanımlanır.

• Yaşam döngüsü envanteri: Üretici verileri toplanır, doğrulanır ve yapılandırılır.

• Yaşam döngüsü etki değerlendirmesi: EN 15804+A2 karakterizasyon yöntemi kullanılarak YDD yazılımı aracılığıyla envanter verileri çevresel etkilere ve akış göstergelerine dönüştürülür.

• Yorumlama: Sonuçlar analiz edilir; varsayımlar gözden geçirilir ve verilerin coğrafi, zamansal ve teknolojik temsil edilebilirliği değerlendirilerek bütüncül bir yorum yapılır.

2 – ÇÜB / ÇSBF hazırlanması

ÇÜB, yayımlanacağı programın kurallarına uygun olarak geliştirilir.

ÇSBF ise NF EN 15804+A2/CN standardının Ek K hükümlerine göre hazırlanır.

3 – Doğrulama ve kayıt desteği

Doğrulayıcı müşteri tarafından seçilir. Efectis, doğrulayıcı ile koordinasyonu sağlayarak teknik soruların yanıtlanmasına destek olur. Gerekli durumlarda ÇÜB/ÇSBF’nin ilgili programa veya INIES veri tabanına kaydı konusunda da müşteriye destek sunulur.